Voorpagina

HF

Afgelopen week zagen we een toenemende zonneactiviteit met een verhoogd risico op magnetische storingen. De zonneflux steeg vrijdag tot 188. Opvallend was de X1.9-flare vroeg in de avond van zondag 18 januari. Dit was geen extreem sterke flare in klassieke zin, maar wel een met een buitengewoon effect: het duurde enkele uren en veroorzaakte de sterkste stralingsstorm in meer dan dertig jaar. Kort daarna volgde een coronale massa-uitbarsting. Observatiesatellieten registreerden een ringvormige plasmamolens rond de zon – een halo-CME op koers naar de aarde. Het gevolg was een intense stralingsstorm en een absorptie van de poolkappen, die pas tegen het einde van de week geleidelijk afnam.

Hoe energierijk de gebeurtenis was, bleek uit de hoge snelheid van de plasmawolk: deze had slechts ongeveer 25 uur nodig om de aarde te bereiken en reisde daarmee met meer dan 1600 km/s – uitzonderlijk snel.

Op maandagavond leidde dit tot een magnetische storm van kracht G4; de magnetometers gaven K-waarden van 8 tot 9 aan. Er waren grootschalige poollichten – in Europa tot in Spanje, in de VS tot in Zuid-Californië – en veel mensen konden bij heldere hemel het noorderlicht waarnemen. Op de 2-meterband waren QSO’s via aurorale propagatie mogelijk en op de kortegolf waren de reflecties via het noorderlicht duidelijk te horen, vooral op 80 en 40 meter.

De kortegolfpropagatie was merkbaar verstoord. Een MUF van bijna 40 MHz op maandag was beduidend hoger dan de magere 20 MHz op woensdag. De bovenste banden herstelden zich slechts langzaam.

HF vooruitzichten

Door een aantal actieve regio’s blijft de zonneactiviteit voorlopig hoog en zal in de loop van de week waarschijnlijk langzaam afnemen – van ongeveer 180 tot ongeveer 140. In de komende dagen zal de Kp index 1 a 2 zijn maar storingen in het aardmagnetisch veld zijn op elk moment mogelijk omdat de aarde de hele week wordt beïnvloed door twee coronale gaten. De kans op verdere magnetische stormen is daarom groot, hoewel ze waarschijnlijk niet helemaal de intensiteit van de afgelopen dagen zullen bereiken.

Op rustige momenten zal de MUF variëren tussen 8 MHz in de nacht tot ruim 30 MHz overdag.

VHF en hoger

Voor de komende dagen passeren meerdere lagedrukgebieden onze regio op gepaste afstand. Tropo is daardoor te verwaarlozen. Wel zijn er periodes met neerslag die wat kansen bieden voor regenscatter.

Afgelopen maandag en dinsdag boden langdurige en goede aurorale en aurorale-E-propagatie op de VHF-banden. EI7GL heeft maandag o.a. het 10m baken van DL0IGI gehoord via auroral E.  

John verwachtte vervormde aurorale signalen te horen, maar in plaats daarvan waren de CW-signalen helder, een duidelijk teken van Auroral-E. De meeste bakens kwamen uit Noorwegen, Zweden en Finland, maar DL0IGI op 28,205 MHz trok de aandacht. Dit baken bevindt zich op ongeveer 1500 km van EI7GL en waarschijnlijk kaatste het signaal terug van het poollichtgordijn boven de Noordzee. Tijdens het poollicht lijkt het signaal te worden gebroken door een snel bewegend poollichtgordijn, wat resulteert in een behoorlijk dopplereffect op het signaal. In het diagram op de website springt het signaal ongeveer +/- 20 Hz heen en weer, maar soms ging het zelfs tot +/- 60 Hz. Al dit heen en weer springen gaf het Auroral-E-signaal een onderscheidende kwaliteit. De ‘ruis’ en verspreiding van het CW-signaal is niet aanwezig, maar toch klinkt het signaal nog steeds vreemd. Het constante heen en weer springen geeft de CW-toon een ietwat hol geluid. [ https://ei7gl.blogspot.com/ ]

Voor de komende dagen is de verwachting voor de K index te laag voor nieuwe aurora openingen. De volgende grote Lyriden meteorenregen is pas in april, dus tot die tijd is het voor meteorscatter behelpen met random meteoren rond zonsopgang.

Tot slot nog een opmerking over Sporadic-E, dat zich kan voordoen als korte pieken op de grafieken van propquest.co.uk. De foEs-waarden in januari laten geïsoleerde pieken zien van 5 tot 7 MHz, wat ongeveer overeenkomt met 10 m en 6 m. Een goede manier om te zien waar de kansen liggen, is misschien door dxmaps.com te gebruiken om de huidige Sporadic-E-paden op de 10- en 6-m-banden te vinden.

Een tweede hint is te vinden door op Propquest naar het tabblad Sporadic-E blog te kijken om te zien waar de belangrijkste straalstromen zich bevinden. Dit komt omdat Sporadic-E-paden vaak verband houden met straalstromen, vooral waar ze bergketens zoals de Pyreneeën of de Alpen kruisen. 

EME

In juli van dit jaar valt de maximale declinatie van de maan samen met de laagste padverliezen op het noordelijk halfrond. Dit is een optimaal moment om EME-operaties uit te proberen.

Deze week is de maan declinatie positief en stijgend, dus de lengte van het maanvenster en de piekhoogte nemen toe. De padverliezen nemen af naarmate we het perigeum op 29 januari naderen. De 144 MHz-ruis in de lucht is laag en stijgt tot matig op 29 januari.

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.