Archief voor categorie: blog

 HF

De afgelopen week verliep over het algemeen rustig. Een CME die halverwege de week werd verwacht, schampte weliswaar de aarde, maar de gevolgen bleven beperkt. Het ruimteweerstation van de Propagation Studies Committee in Baldock heeft op zondag 10 mei een zonnevlam waargenomen. De Doppler Flash, of plotselinge frequentieafwijking, werd veroorzaakt door een M5.7-zonnevlam die om 13:19 UTC begon. Hoewel ‘Flash’ een goede term is voor de snel stijgende flank, heeft de GB0PSC-ontvanger fijne details vastgelegd in het 20 MHz-signaal van het WWV-station in Colorado, waaruit meerdere oscillaties binnen enkele minuten blijken. Röntgenstraling van de zonnevlam zorgde al snel voor een toename van de absorptie in de D-regio, waardoor de signaalniveaus na tien minuten tot ruis waren gedaald. Maar die minuten zijn cruciaal, omdat ze gegevens opleveren om te testen of röntgenstraling of extreem UV-licht van de zonnevlam verantwoordelijk was voor de dopplerverschuiving en de propagatie-afwijking.

Rond 15/16 mei kondigde zich een coronale windstroom aan. De door ACE en DSCOVR op het L1-Lagrange punt gemeten zonnewindsnelheden bereikten vrijdagavond rond 23:11 UTC hun hoogtepunt van 810 km/s. De noord-zuidcomponent (Bz) van het interplanetaire magnetische veld was aanvankelijk zwak en over het algemeen positief (naar het noorden gericht), maar werd al vrijdagochtend matig en negatief (naar het zuiden gericht). Dit weekend begon daardoor op zaterdag met een matige storm met Kp 5-6 (G1/G2 volgens de NOAA-classificatie). De oorzaak was een groot coronagat met open magnetische veldlijnen. Hierdoor moet ook de komende dagen rekening worden gehouden met een matig verhoogde geomagnetische activiteit.

Onder invloed van de snelle zonnewind daalden de MUF-waarden vrijdag en zaterdag gemiddeld met ongeveer 20 procent. Vrijdag, kort voor middernacht, was de 60-meterband zelfs vrijwel dood. De foF2 lag op 3,950 MHz, gemeten in het Belgische Dourbes.

HF vooruitzichten

De zonnewind zal in het weekend echter langzaam afnemen. Zo kunnen we aan het begin van de week rekenen op overwegend rustige tot wisselvallige fasen. De ionosfeer zal echter enige tijd nodig hebben om zich te herstellen, mede doordat de ionisatie door een zwakke zonneactiviteit gering is. De zonnefluxindex daalde deze week namelijk van 126 naar 101. Voor de komende dagen wordt hooguit een lichte stijging tot rond de 110 verwacht.De komende week zou de MUF3000 (F2) op dagen zonder storingen overdag moeten stijgen tot boven de 21 MHz, waardoor alle banden tot 15 meter permanent opengaan en de 12-meterband sporadisch. ’s Nachts blijft de 30-meterband lang open. Op de lage banden is duidelijk dat we de zomer naderen. Het pad Maastricht – New York op 40m en lager moet het hebben van duisternis tussen zonsondergang in de VS en zonsopkomst in Nederland. Die periode duurt momenteel minder dan 4 uur en zal nog wat verder afnemen.

Voor de liefhebbers van de 10-meterband blijft er in ieder geval hoop op de eerste Es-openingen met sprongafstanden van ongeveer 600 km (“Short Skip”) tot 2200 km (1 x Hop), onder bepaalde omstandigheden zelfs meer (~4400 km = 2 x Hop).

VHF en hoger

Het onrustige weerpatroon met lagedrukgebieden blijft nog een tijdje aanhouden. Wel draait de windrichting en zullen de temperaturen weer stijgen. Er worden perioden met buien verwacht met mogelijkheden voor regenscatter. De tropocondities zijn voorlopig slechts marginaal.

De komende weken omvatten een paar kleine meteorenregens, de Tau Herculiden en de Arietiden overdag, die bijdragen aan de random achtergrondactiviteit. Er zou iets moeten zijn dat interessant is voor degenen die op zoek zijn naar meteorscatter activiteit en natuurlijk draagt het allemaal bij aan de ‘brandstof’ voor Sporadic-E, dat grotendeels bestaat uit meteoorionisatie.

De zonneactiviteit heeft recentelijk gezorgd voor een paar kleine stijgingen van de Kp-index, maar geen bijzondere resultaten op het gebied van aurora.

Sporadic-E heeft resultaten opgeleverd op 6m digitale modi, waar er korte openingen zijn geweest naar VK, XT, DU2 en de VS voor degenen die het geluk hadden deze te vangen. De gebruikelijke techniek om te controleren tijdens de twee belangrijkste activiteit vensters halverwege de ochtend en laat in de middag zou je kansen moeten vergroten.

Als je de kans krijgt om de patronen van de straalstroom te bekijken, kan het de moeite waard zijn om routes te verkennen die deze doorkruisen, aangezien men ervan uitgaat dat deze goede bronnen zijn van atmosferische zwaartekrachtgolven die de E-regio kunnen bereiken en zo de vorming van Sporadic-E bevorderen.

EME

De periode met maximale declinatie, d.w.z. de periode van de langste maanvensters, valt nu bijna samen met het perigeum, de periode van het laagste padverlies. Hierdoor zijn de omstandigheden optimaal voor het noordelijk halfrond. De maandeclinatie is positief en bereikt maandag 18 mei, zijn maximum. Het padverlies is het laagst nu we de 17e het perigeum bereiken. De 144 MHz-hemeltemperatuur is de hele week laag.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

 HF

De afgelopen week begon met de aankomst van een coronale massa-ejectie. Dit leidde tot een stormachtige periode van 12 uur. Hierdoor daalde de MUF tot woensdag aanzienlijk; op sommige momenten was er zelfs geen bereik meer op de 15-meterband. De magnetische storm had veel vrije elektronen laten wegvloeien. Het herstel van de ionosfeer nam daarna meerdere dagen in beslag. Verder was het aardmagnetisch veld de overige dagen grotendeels rustig.

Sinds 1 mei zijn zowel de zonneflux als het relatieve aantal zonnevlekken afgenomen van  respectievelijk 145 en 158, naar 120 en 75. Dit komt doordat enkele actieve gebieden door de rotatie van de zon naar de achterkant zijn opgeschoven.

HF vooruitzichten

Een grote en actieve zonnevlek, die zich nog achter de noordoostelijke rand van de zon verschuilt, zal dit weekend in beeld komen. Een krachtige zonnevlam uit dit gebied, die donderdag met M2 werd gemeten, was waarschijnlijk aanzienlijk heviger. De nog ongenummerde zonnevlek heeft alleen al in de afgelopen dagen minstens vijf coronale massa-uitstoot (CME’s) voortgebracht. Mocht deze activiteit aanhouden, dan zal de flux waarschijnlijk weer stijgen. Tot die tijd zou deze rond de 120 moeten schommelen.

Volgens sommige corona opnames passeert we dit weekend een zwakke CME in het vlak onder de baan van de aarde. Een licht schampschot is echter niet uitgesloten, wat het voorspellen van de geomagnetische activiteit bemoeilijkt. Het zal in eerste instantie rustig tot wisselvallig zijn (Kp 1–3), met een kleine kans op actieve tot licht stormachtige periodes (Kp 4-5).

Nu we halverwege mei zijn, komen we steeds dichter bij de zomerse HF-omstandigheden. De beste propagatieomstandigheden vinden we overdag op 20 tot 15 meter, 12 en 10 meter openen af en toe, met verzwakte signalen. 20 meter blijft meestal bruikbaar in de eerste helft van de nacht, in de tweede helft van de nacht is 30 meter dan de hoogste open band.

Interessant is dat veel DX  te horen is via zuidelijke paden, wat wellicht wijst op soms slechtere omstandigheden op polaire paden als gevolg van CME’s

VHF en hoger

In de komende dagen trekt onder andere een lagedrukgebied over Duitsland. Hierdoor daalt de temperatuur en kunnen we neerslag met regenscatter verwachten. Zware regenbuien zijn gunstiger voor regenscatter dan een uitgebreide zone met lichte regen. Tropo is hooguit marginaal.

De vooruitzichten voor meteorscatter blijven wellicht nog een tijdje gunstig, aangezien we de piek van de Eta Aquariden op woensdag 6 mei net achter ons hebben gelaten. Vergeet niet dat de vroege ochtenduren over het algemeen het beste zijn voor meteoren-activiteit.

De Kp-index bereikte 6,33 op de avond van maandag 4 mei, wat leidde tot aurora maar geen spots in het DX-cluster. Blijf letten op een Kp-waarde van 5 of hoger en tekenen van ‘waterige’ klinkende signalen op de HF-banden voordat je de VHF-antennes naar het noorden richt.

Nu we het begin van het Sporadic-E-seizoen ingaan, wordt dit de modus bij uitstek voor ons gedurende de komende maanden. Afgelopen week zijn er al meerdere sporadische E-openingen geweest op 10 en ook 6 meter, zelfs multi-hop naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Australië. De algemene regel is om te controleren op de twee belangrijkste activiteit-periodes, halverwege de ochtend en opnieuw laat in de middag of vroeg in de avond. Luister naar sterke signalen op de 10m-band vanuit Europa en naarmate de opening zich ontwikkelt, zullen ook de hogere frequentiebanden zich openen. Bij een sterke opening kan de 2m-band zelfs klinken als 20m. Fenomenen in het vroege seizoen geven echter de voorkeur aan de 10- en 6m-banden.

Tip: In radioworld heeft Loyd Van Horn een uitgebreide analyse gepubliceerd van sporadic E meldingen uit de Noord-Amerikaanse FM-logs https://www.radioworld.com/tech-and-gear/nicks-signal-spot/new-data-project-looks-to-tackle-the-mystery-of-e-skip

EME

De maan heeft het laagste declinatiepunt gepasseerd en stijgt nu, waardoor de tijdvensters voor maanverbinding langer worden en de maximale hoogte toeneemt. De signaalverliezen nemen nu af na het apogeum op maandag 4 mei. De temperatuur van de hemel op 144 MHz blijft de hele week laag, tot zaterdag 16 mei, wanneer de zon en de maan dicht bij elkaar staan aan de hemel.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

 HF

Afgelopen week was zo ongeveer het beste wat je in deze fase van de zonnecyclus kan verwachten. De zonneflux (SFI) was boven de 140 en op 25 april zelfs boven de grens van 150. Daardoor werd het radioweer vooral bepaald door de geomagnetische activiteit. Deze was de afgelopen dagen overwegend rustig tot onrustig (Kp 1-3), alleen in de nacht van 1 mei schoot de k-waarde kortstondig boven de 5 uit.

De overwegend rustige geomagnetische activiteit en de hogere zonneactiviteit hielpen de MUF weer iets omhoog. De 15-m-band opende op de meeste dagen stabiel. De dagelijkse maximumwaarde van de MUF bij een sprongafstand van 3000 km bereikte waarden tussen 20 en 26 MHz, waardoor ook de 12-meterband tijdelijk opende.

HF vooruitzichten

Voor de komende week wordt een afname van de zonneactiviteit verwacht; aangezien de zonneactiviteit momenteel als laag tot matig wordt beoordeeld (het risico op zonnevlammen ligt tussen 10 procent voor X-vlammen en 50 procent voor M-vlammen).

Er is geen groot coronagat in zicht, dus de overwegend rustige geomagnetische omstandigheden kunnen tot 6 mei aanhouden. Daarna is een verslechtering van de ionosferische propagatie te verwachten vanwege de afnemende zonneactiviteit en de passage van CME’s met verhoogde geomagnetische activiteit. Tot die tijd zouden overdag alle banden tot 15 meter goed bruikbaar moeten zijn, 12 meter af en toe, en ook op 10 meter zullen er openingen zijn, vooral in zuidelijke richtingen. We beginnen nu aan het Sporadic-E-seizoen, dus let op kortstondige maar sterke openingen rond Europa op de 12- en 10-meterbanden. ’s Nachts blijft 20 meter vaak tot ver na middernacht open

VHF en hoger

Dit weekend zien we een trendbreuk doordat voorlopig lagedrukgebieden het weekbeeld gaan bepalen. De kans op tropo is verwaarloosbaar (afgezien van de dagelijkse dag/nacht schommelingen in de temperatuur). Regen- en onweersbuien kunnen wel kansen bieden voor regenscatter op de GHz banden.

Meteorscatter wordt volgende week waarschijnlijk versterkt door de Eta Aquariden, die op woensdag 6 mei 9 uur UTC hun hoogtepunt bereiken en verband houden met de komeet Halley. Onder optimale omstandigheden (en duisternis) zouden 50 meteoren per uur waarneembaar moeten zijn (ZHR 50). Deze meteorenregen, die net als de Orioniden in oktober verband houdt met komeet 1P/Halley, wordt gekenmerkt door een breed maximum, soms met een wisselend aantal submaxima. IMO-analyses op basis van gegevens verzameld sinds 1984 geven aan dat de ZHR’s over het algemeen boven de 30 liggen in de periode van 3 tot 10 mei. De variabiliteit van de pieksnelheden op een tijdschaal van ongeveer 12 jaar, die verband houdt met de omlooptijd van Jupiter, is in een recent onderzoek niet bevestigd. De ZHR in 2019 en 2020 was aanzienlijk lager dan voorspeld. Recente ZHR’s op het hoogtepunt varieerden van 85 hr-1 (2008) tot 40 hr-1 (2023). In 2024 zijn licht verhoogde frequenties waargenomen.

Houd er rekening mee dat het stralingspunt van de η-Aquariiden zich boven de horizon bevindt (waardoor de meteorenregen alleen in Europa bruikbaar is voor MS) in (ongeveer) de zeer late nacht- en ochtenduren. Terwijl stations in Zuid-Europa het stralingspunt tot vroeg in de middag kunnen zien, culmineert het stralingspunt in de lucht boven Noord-Europa op een relatief lage hoogte, waardoor een waarnemer het stralingspunt veel korter kan zien.

Er zullen deze maand ook enkele overdag actieve meteorenregens zijn, wat een brede activiteit rond 10/11 mei oplevert. Naast een toenemende achtergrond van sporadische meteoren, zullen deze goede omstandigheden bieden voor MS DXing.

De kans op Aurora’s neemt waarschijnlijk af na de voorjaarsperiode, maar controleer zoals gewoonlijk later in de week de Kp-index op hoge waarden boven de 5.

Het Sporadic-E-seizoen komt langzaam op gang en het is zeker de moeite waard om te kijken of er activiteit is, in eerste instantie op de 10- en 6-meterbanden. Controleer zowel op SSB- en CW-activiteit als op digitale modi. Voor het monitoren van de propagatie is het ook zinvol om 40,680 MHz in de gaten te houden voor FT8 signalen. In een aantal landen mogen amateurs uitkomen op deze frequentie. Deze frequentie staat niet standaard in WSJT-X dus die moet je even handmatig toevoegen.

Er wordt nog steeds gewerkt aan de website propquest.co.uk. Er ontbreken nog enkele elementen, maar hopelijk zijn deze snel weer terug.

EME

De maan beweegt zondag 3 mei, naar de minimale declinatie, dus er zullen korte maanvensters zijn en een lage piekhoogte. De signaalverliezen nemen nog steeds toe tot het apogeum op maandag 4 mei, wanneer de maan op 405.840 km het verst van de aarde verwijderd is. De 144 MHz-hemeltemperatuur bereikt op woensdag 6 mei een maximum van meer dan 2.800 Kelvin.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.