Archief voor categorie: propagatienieuws

HF

Sinds zaterdag 8 aug is er het nodige gebeurt m.b.t propagatie. Op de 8^e raakte een plasmawolk van een coronale massa-uitbarsting de aarde. Dit leidde tot een aanzienlijke magnetische storm. Als gevolg daarvan daalde de MUF (maximale gebruiksfrequentie) voor een sprongafstand van 3000 km van 25 naar minder dan 20 MHz. De zon zag er daarbij vrijwel vlekvrij uit. De zonneflux is van minder dan 100 in de loop van de week wat hersteld tot 114 op vrijdag. Het onderschrijden van 100 is vooral symbolisch. Maar het geeft wel aan dat zonnecyclus 25 het maximum ruim is gepasseerd.

Dinsdagmiddag 11 augustus steeg de snelheid van de zonnewind tot ongeveer 425 km/s; mogelijk hield dit verband met een CME die op 8 augustus de zon had verlaten. Grotere storingen bleven echter uit. Een grafiek van de Dourbes Digisonde laat zien dat de Maximum Usable Frequency (MUF) over een afstand van 3.000 km op 12 augustus rond het middaguur slechts 16,8 MHz bereikte. Later op de dag waren er uitschieters tot 21,5 MHz. Bovenstaande gebeurtenissen maken duidelijk dat het bepalen van effecten van de zonsverduistering gecompliceerd is indien je 11 en 12 augustus gaat vergelijken

Het risico op zonnevlammen, de zonneactiviteit en het aantal zonnevlekken bleven over het algemeen op een laag niveau; de kans op M-vlammen daalde tot 10 procent, die op X-vlammen tot minder dan één procent. De DX-omstandigheden waren vorige week overwegend redelijk tot goed..

HF vooruitzichten

De komende dagen zal daar mogelijk verandering in komen. Maandag zou er een CME kunnen aankomen, die door een filament is veroorzaakt. De voorspelling is echter met onzekerheden omgeven. Voor dinsdag wordt dan gerekend op snelle zonnewinden, die afkomstig zijn van een coronagat dat zich momenteel in het zuidoosten bevindt. Dit coronagat ligt echter zeer ver naar het zuiden, zodat de windstroom de aarde ook net zou kunnen missen. Eén ding is echter zeker: de zonneactiviteit zal toenemen, aangezien er al voor zondag een nieuwe actieve regio vanaf de achterzijde wordt verwacht. Voor de zonneflux wordt in de eerste dagen een lichte afname naar 105 verwacht maar daarna een stijging tot 115 tot 140.

Het aardmagnetisch veld blijft over het algemeen rustig, maar nieuwe gebeurtenissen op de zon en de daaruit voortvloeiende uitstoot van materie kunnen na 2 tot 3 dagen het aardmagnetisch veld beïnvloeden.

De 20- en 17-meterbanden blijven het meest betrouwbaar voor DX-verbindingen; de 15-meterband is bij rustige magnetische omstandigheden vooral aan het begin en einde van de dag goed bruikbaar, terwijl de 12- en 10-meterbanden sporadisch in zuidelijke richting opengaan.

Sporadische E-effecten zijn nog steeds merkbaar op HF, terwijl we de eerste tekenen van een herfstachtige verandering in de omstandigheden nog niet hebben gezien..

VHF en hoger

Dit weekend begint het weerpatroon wat te wijzigen waardoor de kansen op neerslag en regenscatter wat toenemen. Begin van de komende week kan een lagedrukgebied kan binnendringen en zal van Schotland richting Oostzee bewegen. Het gevolg is dat eventuele troposferische effecten met name boven zeewater optreden en na dit weekend zullen afnemen naarmate het weer onstabieler wordt.

De meteorenregen zal waarschijnlijk iets afnemen na de piek van de Perseïden van afgelopen week, hoewel er nog steeds een willekeurige component zal zijn die voor activiteit zorgt; houd je dus voor de beste resultaten aan de uren rond zonsopgang.

De zonneactiviteit heeft af en toe een stijging van de Kp-index laten zien, maar niet genoeg om al te enthousiast te worden over Aurora. Dat geldt ook voor de komende dagen; Het is echter nog steeds de moeite waard om in de gaten te houden of de waarden boven een Kp van zes uitkomen.

We zitten nog steeds in het Sporadic-E-seizoen en de recente toevoer van meteorietresten van de Perseïden heeft voor wat nieuwe brandstof voor Es gezorgd, dus het is nog lang niet voorbij.

De DXcluster-kaarten geven een zeer goed beeld van de huidige richtingen die de moeite waard zouden kunnen zijn.

Het patroon in de bovenste luchtlagen is over het grootste deel van het gebied zeer zwak en er zijn slechts enkele sterkere segmenten overgebleven rond een oud bovenste lagedrukgebied boven Rusland. Het belangrijkste kenmerk is nog steeds de bovenste rug die zich uitstrekt van het Iberisch schiereiland via Midden-Europa tot Scandinavië. Deze gebieden kunnen goede locaties zijn om naar ES-verbindingen te zoeken en de meeste paden van vandaag lopen over deze rug. In het westen kan een naderende bovenste trog enkele triggers bevatten voor paden naar het zuiden, richting Portugal of de Canarische Eilanden.

Over het algemeen is het nog steeds de tijd van het jaar om ’s ochtends en laat in de middag te controleren of er tekenen van Es-activiteit zijn, en als de banden rustig lijken, roep dan CQ.

EME

Voor EME-operators: we zijn het punt van maximale maan-declinatie en minimale padverliezen voor deze maand al gepasseerd, maar er zijn volgende week nog een paar dagen bruikbare maantijd als je een lage horizon hebt. De minimale declinatie en het apogeum liggen nog ruim een week in de toekomst.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

HF

Voor de zomerperiode was de afgelopen week een goede week: de zonnefluxindex lag overwegend tussen ongeveer 140 en 150, en er waren ook geen noemenswaardige geomagnetische storingen. De hoogste bruikbare frequentie boven Midden-Europa bereikte meestal waarden tussen 20 en 25 MHz, waardoor de 15-m-band overdag in ieder geval enkele uren open was.

Wel was er op zondag 26 juli rond 15.30 UTC een plotselinge ionosferische verstoring, of SID, als gevolg van een zonnevlam van klasse M. Een SID klinkt meestal alsof iemand zojuist de ionosfeer heeft ‘uitgeschakeld’, hoewel het herstel vrij snel kan verlopen.

Een M-flare op donderdag veroorzaakte een zwakke protonenuitbarsting, die tot het weekend de polaire paden tot aan de 40-m-band zou kunnen verstoren. Momenteel zijn er elke dag meerdere meestal beperkte coronale massa-ejecties (CME’s). Deze worden mooi gevisualiseerd op https://helioforecast.space/static/sync/elevo/elevo.mp4

HF vooruitzichten

Momenteel zijn er acht vlekken op het naar de aarde gerichte deel van de zonneschijf. De vlekken liggen overwegend dicht bij de evenaar, wat typerend is voor de huidige cyclusfase. Ze zullen de komende dagen nog iets in kracht toenemen, waardoor de zonneactiviteit nog enkele dagen verhoogd blijft. Voorlopig moet nog rekening worden gehouden met een zonneflux van 140 tot 170, maar tegen het volgende weekend wordt een daling tot onder de 130 verwacht.

Zolang het aardmagnetisch veld redelijk rustig blijft, zullen de propagatieomstandigheden de komende dagen nauwelijks veranderen: 20 en 17 meter zijn de belangrijkste DX-banden, 15 meter opent overdag vrij regelmatig, en soms zijn ook nog laat in de nacht FT8 signalen te horen via westelijke en zuidelijke paden. De 40 meter biedt vooral aan het begin en einde van de dag en ’s nachts een interessant aanbod aan stations; en op de 10 en 6 meter maakt de sporadische E-laag short-skip-propagatie mogelijk.

Minpunt is echter een zwakke CME van 30 juli, die het gevolg was van de M1.9-zonnestorm en een filamentuitbarsting. De vraag is of het uitgestoten plasma richting de aarde trekt. NOAA houdt in de meest recente modelberekeningen er rekening mee dat dit op zondag 2 augustus tijdelijk kan leiden tot een Kp van 5 of net daarboven en een gematigde G2 magnetische storm.

Op de hogere banden, zoals 15 en 10 m, zijn momenteel noord-zuidverbindingen gunstig, bijvoorbeeld van het Verenigd Koninkrijk naar Zuid-Afrika en Zuid-Amerika. De 20 m-band zou beter bruikbaar moeten zijn voor verbindingen naar Noord-Amerika.

NOAA voorspelt dat de zonneactiviteit de komende week licht kan afnemen. Er wordt een zonnefluxindex in het bereik van 120 tot 130 voorspeld.

Voor dinsdag 4 augustus wordt een geomagnetische verstoring voorspeld, met een verwachte Kp-index van 4. Dit zou zich in de daaropvolgende dagen moeten herstellen, terug naar een meer gebruikelijke waarde van 2 tot 3.

VHF en hoger

In de komende dagen neemt de invloed van lagedrukgebieden aan de westrand van Europa toe.

Het hogedrukgebied boven Duitsland is niet erg sterk. Bij extreme temperaturen houden de temperatuurinversies die troposferische verbinding mogelijk maken zelden stand tijdens de opwarming overdag boven het land. Alleen kuststations blijven overdag in de gunstige omstandigheden voor troposferische verbinding. Verwacht daardoor wisselende perioden met redelijke tot matige tropo voor beperkte gebieden.

De weersvoorspellingsmodellen voor de komende periode wijzen erop dat het weerpatroon onstabieler probeert te worden. De propagatie wordt op twee manieren beïnvloedt. Iets koeler weer brengt af en toe een bui, waardoor er kans is op regenscatter. Tevens zal er wellicht minder betrouwbare troposferische verspreiding zijn naarmate de hogedruk verzwakt. Er blijven waarschijnlijk enkele potentiële troposferische paden over uit de gefragmenteerde delen van de hogedruk, maar het kan nogal wisselvallig zijn.

Augustus is een goede maand voor meteorscatter met o.a.de Perseïden als een van de populairste meteorenregens.

Hoewel deze regen de afgelopen jaren zeer dynamisch is gebleken (vooral in de jaren negentig, vanwege de periheliumdoorgang van de moederkomeet 109P/Swift-Tuttle in 1992, met een omlooptijd van ongeveer 130 jaar), concentreerde de meteoor activiteit zich recentelijk vooral rond de “normale” piek, met een ZHR van ongeveer 100 per uur1. Het doorkruisen van enkele dichte stromen heeft echter in verschillende jaren geleid tot verhoogde activiteit.

Uit recente IMO-waarnemingen is gebleken dat het tijdstip van het “traditionele“ brede maximum varieerde tussen 12 augustus 2026, 21 uur UTC tot 13 augustus, 09 uur UTC. De piek zal naar verwachting plaatsvinden op 13 augustus rond 02.00–04.00 uur UTC met een ZHR van ongeveer 100 per uur.

Tijdens de recente terugkeerperioden is er hoge activiteit gemeld na de hoofdpiek. Op 14 augustus 2021, kort na 08.00 uur UTC, werd een scherpe stijging van de ZHR (meer dan 100 boven het basisniveau) waargenomen. Dit was ongeveer 1,5 dag na het knooppuntmaximum en ongeveer 0,7 dag na de kleinere maxima in 2018 en 2020. Tijdens de terugkeer in 2022-2024 is niets vergelijkbaars waargenomen.

Uit de modellen van Maslov blijkt dat de achtergrondactiviteit (permanente activiteit) tot 2026 naar verwachting aanzienlijk lager zal zijn dan de gewoonlijk genoemde ZHR van 100. Pas in 2027 zal de aarde delen van de stroom passeren die door Jupiter zijn verstoord, wat dan weer tot hogere algemene frequenties kan leiden.

Uit de berekeningen van Vaubaillon blijkt dat de aarde in 2026 het stofspoor van 1079 zal naderen. Het spoor is opgesplitst in drie delen. Naar verwachting zal de aarde op 12 augustus om 16u 53m UTC een van deze takken passeren. Aangezien het om een zeer oud spoor gaat, wordt er geen schatting van de activiteit gegeven.

Naast de Perseïden zullen er in augustus ook enkele kleinere meteorenregens actief zijn, waarbij de κ-Cygniden en de γ-Leoniden bij daglicht de belangrijkste zijn.

Vergeet ten slotte niet de grote bijdrage van sporadische meteoren: hun frequentie ligt in augustus zeer dicht bij het jaarlijkse maximum.

De zonneactiviteit speelt nog steeds een rol wat betreft de effecten van coronale massa-uitstoot van de zon en de kans op Aurora’s. Dat is dus nog een mogelijkheid om op de lijst te houden. Tot slot nog een opmerking over Sporadic-E, dat tot en met augustus aanhoudt en vorige week voor velen dagelijks verbindingen met Noord-Amerika mogelijk maakte. Jetstromen zijn vaak de drijvende kracht achter turbulentie in de lagere atmosfeer en kunnen de locatie van Sporadic-E beïnvloeden. De komende week zullen ze waarschijnlijk niet veel helpen vanwege een zeer zwak weerpatroon boven Europa. Het is nog steeds de moeite waard om tijdens de twee gebruikelijke activiteit periodes, halverwege de ochtend en laat in de middag, even te kijken.

EME

Voor EME-operators neemt de declinatie van de maan weer toe, met als gevolg dat op het noordelijk halfrond de duur van het maanvenster en de maximale hoogte van de maan toenemen. De signaalverliezen zullen afnemen naarmate de week vordert in de richting van het perigeum op maandag 10 augustus. De hemelse ruis op 144 MHz is de hele week laag tot matig.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

HF

De activiteit op de zon was afgelopen week over het algemeen rustig: slechts enkele inactieve zonnegebieden, slechts een paar C-flares per dag en één M-flare. De zonneflux daalde hierdoor tot waarden rond de 100. Een coronaal gat in combinatie met een CME veroorzaakte zondag 12 juli een zwakke magnetische storm, waarna het overwegend rustig bleef. De MUF boven Midden-Europa bereikte waarden tot maximaal 22 MHz. Maar dankzij een terugkerende sporadische E-laag waren tijdens het IARU-HF-kampioenschap afgelopen weekend verbindingen op alle banden mogelijk.

De winnaars van het World Radio Team Championship konden vorige week toch 5.800 QSO’s te maken in 24 uur. Uit een analyse blijkt dat de 20 m-band het beste scoorde, op de voet gevolgd door de 15 m- en 40 m-band. De overheersende modus was CW.

Tip Solarham.com: De rook van bosbranden die vanuit Ontario de VS binnenstroomt, heeft de afgelopen week de luchtkwaliteit ernstig aangetast. Daarnaast zorgt deze rook ervoor dat precies de juiste hoeveelheid zonlicht wordt gefilterd, waardoor de zon aan de hemel eruitziet als een feloranje bol. Dan Arman uit Michigan heeft eenfoto vrijdagochtend met zijn mobiele telefoon gemaakt, waarop het zonnevlekgebied (AR 4489) duidelijk te zien is

HF vooruitzichten

Enkele actieve gebieden worden weer zichtbaar aan de naar ons gerichte kant van de zon: met name AR 4478 vertoont een hoge magnetische complexiteit. Daarom wordt een toename van de zonneactiviteit verwacht; de zonneflux zou in de loop van de week kunnen stijgen naar 135 (of iets daarboven), wat waarschijnlijk zal leiden tot langere openingen op 15 m; ook zou de 20-m-band in de tweede helft van de nacht slechts kortstondig moeten sluiten. Grotere F2-openingen op 12 en 10 m zijn vanwege de zomerse omstandigheden in de ionosfeer vrij onwaarschijnlijk (waarschijnlijk pas weer in september), terwijl boven de Middellandse Zee de MUF op sommige dagen laat in de middag 28 MHz en meer bereikt en daarmee DX-verbindingen over grote afstanden op 10 m in zuidelijke richting mogelijk maakt — doorslaggevend is de MUF op het eerste reflectiepunt

Over het algemeen betekent dit voor de komende dagen rustige, stabiele ionosferische omstandigheden. De MUF ligt ’s middags meestal rond de 17–19 MHz, de zon is rustig en het magnetisch veld is stabiel. Daardoor zijn de 20 m- en 17 m-banden de meest betrouwbare DX-banden, terwijl de 15 m- en 10 m-banden eerder sporadisch open gaan. ’s Avonds loont het de moeite om 40/30 m in de gaten te houden. De huidige onweerssituatie maakt 60/80/160 m-DX moeilijk.

VHF en hoger

Een lagedrukgebied ten noorden van Polen zorgt voor lucht uit noordelijke richting. Tropocondities moeten we daardoor eerder zoeken tussen Ierland en Spanje. Dichter bij huis is tropo hooguit redelijk boven de Noordzee tijdens perioden met minder wind. Voorlopig wordt er nog geen noemenswaardige neerslag verwacht en daarmee zijn de kansen op regenscatter minimaal.

Voor Aurora is de Kp index voorlopig veel te laag. Er zijn momenteel ongeveer drie meteorenregens die een ruime periode van activiteit bieden voor meteorscatter en langdurige ionisatie leveren als brandstof voor sporadische E.

Gezien het verband tussen sporadische E en straalstromen, wijzen de patronen van de straalstromen in de bovenste luchtlagen op gunstige routes naar het zuidoosten, de Balkan in, en vervolgens naar het noordoosten en Scandinavië voor sporadische E. Let op mogelijkheden voor multi-hop-routes naar het Verre Oosten in de ochtend op de 6m-band en later op de dag naar de Verenigde Staten niet; deze zijn de laatste tijd erg goed geweest.

EME

Voor EME-operators daalt de declinatie van de maan weer en is het perigeum op maandag 13 juli gepasseerd, waardoor de duur van de maanvensters korter wordt en de padverliezen toenemen. De hemelruis op 144 MHz is laag en neemt toe tot matig op donderdag 23 juli.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

HF

Vier regio’s op de zon hebben flink bijgedragen aan de zonneactiviteit. De zonneflux steeg vorige week voor het eerst dit jaar boven de grens van 200; donderdag stond de teller op 209. Dinsdag was er zelfs een X1-vlam, woensdag volgden 17 M-vlammen en van vrijdagochtend tot zaterdagochtend maar liefst een dozijn. Deze vlammenstorm werd gevolgd door coronale massa-uitstoot. Een X-vlam van dinsdag veroorzaakte een gedeeltelijke halo-CME, die vrijdag rond 12.00 UTC de aarde bereikte en vervolgens leidde tot stormachtige (G1 tot G2) geomagnetische activiteit, en tijdelijk een Kp van 7 en meer dat 170 GW hemisferisch vermogen. De snelheden van de zonnewind zijn aanzienlijk toegenomen.

HF vooruitzichten

De stom zou in de loop van het weekend geleidelijk moeten afnemen. De geomagnetische activiteit zal aanvankelijk overwegend wisselvallig tot stormachtig (Kp 3-6) zijn en in de loop van de week tot het begin van de week geleidelijk afnemen (Kp 2-3). Ook zijn protonstormen mogelijk. Het risico op zonnevlammen blijft verhoogd (M70%, X20%).De zonneflux is inmiddels weer gedaald tot circa 185. Als gevolg van de magnetische storm is de MUF gedaald tot slechts 10 MHz. Er moet daarom rekening worden gehouden met aanhoudend verstoorde DX-omstandigheden.
De actieve gebieden die het levendige radioweer hebben veroorzaakt, trekken in de loop van het weekend geleidelijk weg naar de achterkant van de zon. Dan zal het aan de naar ons gerichte kant van de zon voorlopig vrij rustig worden. De zonneflux zal in de komende week dalen tot waarden rond de 140. Daarna wordt het weer rustiger, voordat er komend weekend opnieuw wat onrust ontstaat door een coronaal gat. 
Dit weekend zullen de DX-omstandigheden dus worden verstoord door de magnetische storm – met een lage MUF en zwakkere signalen. Tegen het begin van de week vindt er een langzaam herstel plaats: de 20 meterband is dan weer 24 uur per dag open, en overdag gaan ook 17 en 15 meter open. Daarboven zijn er steeds weer openingen via de F2-regio, maar vooral de sporadische E-laag zorgt voor talrijke short-skip-omstandigheden.

VHF en hoger

Het grootste deel van de komende week zal er een matig hogedrukgebied liggen ten zuidwesten van de Britse Eilanden. Het ligt echter op een voor onze regio minder gunstige positie. Tropo kunnen we daardoor vooral boven zeewater vinden aangevuld met wat tijdelijke verbeteringen door de temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Tevens houdt dit stabiele gebied de neerslag grotendeels op afstand. Kansen voor regenscatter zijn daardoor gering.

De G3 storm met Kp7 heeft in de nachtelijke uren van zaterdag geleid tot Aurora-meldingen op 6 en 2m. Ook op zondagavond zal de Kp index weer wat oplopen tot 5, maar dat is waarschijnlijk onvoldoende voor Aurora activiteit. 

De meteorenregen in juli concentreert zich rond het einde van de maand. Er zijn op dit moment geen noemenswaardige meteorenregens, dus willekeurige activiteit, vooral in de vroege ochtenduren, zal waarschijnlijk de beste kans op QSO’s bieden.
De meest opvallende meteorenregen deze maand is die van de Zuidelijke δ-Aquariïden, met een piek op 31 juli. De maximale ZHR van deze meteorenregen ligt rond de 25 per uur gedurende ongeveer 2 dagen, binnen een wat bredere periode van 5 dagen met de ZHR boven de 20. Rond het maximum zijn heldere meteoren te zien, maar daarvoor en daarna zijn de meteoren relatief zwak. In 1977 en 2003 werden twee korte uitbarstingen (beide met een ZHR van 40 per uur) waargenomen. Voor Europese waarnemers bevindt het stralingspunt van deze meteorenregen zich alleen ’s nachts en in de vroege ochtenduren boven de horizon.
Rond eind juli zijn er ook enkele kleinere meteorenregens actief: de Piscis Austriniden kunnen voornamelijk vanaf het zuidelijk halfrond voor MS worden gebruikt, terwijl de α-Capricorniden worden gekenmerkt door heldere meteoren met een lage schijnbare snelheid, waardoor deze meteorenregen een van de meest spectaculaire is om visueel te observeren. De laatste piek van de α-Capricorniden vond plaats in 1995 (ZHR = 10 uur⁻¹); Houd er rekening mee dat recente waarnemingsresultaten wijzen op 30/31 juli als de datum van de piek.

Sporadische E-condities zijn de laatste tijd uitstekend geweest, vooral op digitale modi, met lange openingen tot 144 MHz. We zitten nog steeds midden in het hoogseizoen. De verdeling van de straalstromen in de komende week lijkt nog steeds gunstig te zijn voor de Scandinavische en Baltische routes voor sporadische E-condities, maar met mogelijke uitbreidingen naar de Balkan naarmate de straalstroom zich zuidwaarts uitbreidt.
De komende periode zal er nog steeds sprake zijn van zowel Sporadic-E als tropo op dezelfde dag, maar deze zouden, om verschillende redenen, te onderscheiden moeten zijn aan de hand van de richting van de opening. Tropo-gebeurtenissen zullen doorgaans langer duren, terwijl Sporadic-E vluchtiger is. Onthoud dat op een drukke dag niet alle VHF-DX het gevolg zal zijn van Sporadic-E en dat je te maken kunt hebben met een hybride dag van Sporadic-E en tropo.

EME

Voor EME neemt de declinatie toe; morgen, en wordt op 6 juli positief, waardoor de duur van de maanvensters toeneemt. De padverliezen nemen af, maar het perigeum – het punt waarop de maan het dichtst bij de aarde staat – is nog ruim een week verwijderd, op maandag 13 juli. De hemelruis op 144 MHz is de hele week laag.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.

HF

Op de zichtbare zonneschijf zijn slechts een paar gebieden met zonnevlekken te zien. Met uitzondering van een M1,3 zonnevlam op zaterdag 0151 UTC  was er niets noemenswaardigs te melden. De geomagnetische activiteit was over het algemeen vrij rustig, op enkele uitzonderingen na. Helaas daalde ook de zonneflux binnen een week van 128 naar 111. Momenteel ligt de kans op M-vlammen op 15 % en op X-vlammen op 1 %. Dit, in combinatie met de zomerse rustperiode, leidt tot een lagere MUF.

Maar hoe ontstaat die zomerse rustperiode? Door de langere dagen en de hoge stand van de zon rond het middaguur wordt de atmosfeer in de zomer sterk opgewarmd en zet deze uit. De vrije elektronen, die bepalend zijn voor de propagatie, verspreiden zich daardoor over een groter volume, waardoor hun dichtheid afneemt – en daarmee ook de kritische frequentie om signalen terug te buigen naar de aarde. Omdat de nacht daarentegen zo kort is, gaan er aanzienlijk minder vrije elektronen verloren door recombinatie dan in de winter, waardoor de kritische frequentie ’s nachts niet zo sterk daalt.

In deze periode van het jaar schommelt de hoogste bruikbare frequentie heen en weer in een vrij smalle band tussen 18 en 21 MHz, slechts af en toe daalt deze ’s nachts tot 14 MHz. Het verschil in propagatie tussen dag en nacht is gering. En zolang er geen storingen het beeld vertroebelen, kun je op de 20-m-band al bijna spreken van continu gebruik.

HF vooruitzichten

Voor de komende dagen wordt een lichte stijging van de zonneflux naar 130 en een lage Kp van 1 tot 2 verwacht. De vrij rustige geomagnetische activiteit van de afgelopen dagen zal aanhouden. Volgens Dr. Tony Phillips (van SpaceWeather.com) kan men zich dit voorstellen als een „anti-Russell-McPherron-effect”. Terwijl het Russell-McPherron-effect de sterke magnetische verbinding tussen de zon en de aarde rond de dag-nachtgelijkheid beschrijft, geldt mogelijk ook het omgekeerde: dan zou de magnetische verbinding rond de zonnewendes het zwakst zijn. In ieder geval hebben de recente coronale massa-uitbarstingen (CME’s) geen sterke geomagnetische stormen veroorzaakt.

Overdag is de meeste DX te verwachten op 20 en 17 meter; DX-verbindingen boven 21 MHz zijn zeldzaam. ’s Nachts blijft de 20-m-band meestal continu bruikbaar. Op de hogere HF banden is er aanvullend Sporadic E, maar de sprongafstand is daarvan merkbaar korter.

VHF en hoger

In de komende dagen ligt er een hogedrukgebied boven de Noordzee. De bruikbaarheid voor tropo valt echter wat tegen doordat er ook wat onstabiliteit in de atmosfeer zit. Met name zondag levert dit nog kansen voor regenscatter indien er zwaardere (onweer)buien tot ontwikkeling komen. De beste kansen op tropo zijn boven water. Daarnaast zullen de temperatuurverschillen tussen dag en nacht tijdelijk wat verbetering opleveren met name in de nacht.

Het hoogseizoen is niet het beste voor aurora door de stand van aardas t.o.v. de zon. Daarnaast is de activiteit op de zon momenteel erg laag. Voor de komende dagen is nog geen bruikbare Kp-index te verwachten.

Operators die zich bezighouden met meteorscatter hebben gebruik gemaakt van de afnemende Arietiden activiteit van eerder in juni. De tweede interessante meteorenregen deze maand zijn de Junne Bootiden.in de periode 22 juni tot donderdag 2 juli, met een piek op zaterdag 27 juni.

Het Sporadic-E-seizoen vordert en biedt op de meeste dagen iets op de 10- en 6m-banden binnen Europa. Op de 2m-band zijn de mogelijkheden echter beperkt. Zoals gewoonlijk zullen digitale modi als eerste resultaten opleveren, dus gebruik de FT8-verbindingen als richtlijn voor de andere modi, die zullen volgen naarmate de Sporadic-E-activiteit toeneemt. Multi-hop-verbindingen komen regelmatig voor, maar vereisen gerichte antennes en veel geluk om meerdere Sporadic-E-patches op één lijn te krijgen. Actief zijn op het juiste moment is de uitdaging. Dit geldt ’s ochtends voor de routes naar het Verre Oosten en ’s avonds voor die naar de Verenigde Staten en het Caribisch gebied.

EME

Voor EME neemt de declinatie van de maan weer af en wordt 21 juni weer negatief, waardoor het signaalverlies toeneemt nu de maan het perigeum is gepasseerd. Dit betekent dat de maanvensters korter worden en de maximale hoogte van de maan afneemt naarmate de week vordert. De luchttemperatuur op 144 MHz is laag, maar stijgt tot matig tegen vrijdag 26 juni.

 

---

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.