Archief voor categorie: propagatienieuws

HF

Tijdens het afgelopen weekend slingerde de actieve regio 4246 vier plasmawolken de ruimte in; alleen de vierde raakte de aarde met een snelheid van ongeveer 550 km/s en een naar het zuiden gericht magnetisch veld. Het ACE-ruimtevaartuig detecteerde hoge concentraties protonen die langs de aarde stroomden, maar deze bleven onder de drempelwaarde voor een kleine S1-stralingsstorm.

Hierdoor steeg de K-index naar 6 en was er verrassend genoeg tot in Noord-Engeland en Noord-Duitsland een aurora te zien. De storing nam snel af.

De zonneflux daalde van ongeveer 160 naar 130, de periode met dagelijkse M-flares eindigde en er verschenen nieuwe gebieden aan de oostrand van de zon.

HF vooruitzichten

Voor de komende week wordt geen sterke stijging van de flux verwacht (prognose: 115-145).

Op korte termijn worden er geen naar de aarde gerichte CME’s verwacht en blijft de magnetosfeer gedurende het weekend grotendeels rustig, zodat de MUF zal variëren tussen circa 12 MHz in de nacht tot boven 40 MHz overdag.

Aan het begin van de week wordt echter opnieuw een snelle zonnewind verwacht, mogelijk in combinatie met CME-effecten. Op dinsdag zal de wind waarschijnlijk snelheden van 700 km/s en meer bereiken, waardoor halverwege de week af en toe stormachtige intervallen mogelijk zijn.

VHF en hoger De komende week biedt ons alleen onstabiel week met voornamelijk lagedrukgebied regenzones en wind. Tropocondities zijn nihil en ondanks regenscatter midden in een regenzone zal ook weinig vreugde opleveren voor DX De foF2- en foEs-grafieken op propquest.co.uk  hebben de laatste tijd te kampen met enkele problemen met de gegevensvoorziening. Het is vermeldenswaard dat sterke straalstromen en snel bewegende weersystemen, zoals we die nu hebben, een kans op sporadische E buiten het seizoen kunnen met zich meebrengen. Een goed voorbeeld hiervan is te vinden op zondagavond 19 oktober, als u het tabblad ‘Archief’ bekijkt. Deze actieve periode van vier uur hield mogelijk verband met een langzaam voortschrijdende straalstroom, zoals te zien is op het tabblad ‘Sporadische E’ voor die datum. Meteo-scatter operators konden vorige week spelen met de Orioniden, die op 22 oktober hun hoogtepunt bereikten. De brede zone van activiteit kan de komende week voor afnemende belangstelling blijven zorgen. De Kp-index is de laatste tijd relatief gematigd, maar het advies is opnieuw om te blijven letten op kansen op aurora bij een Kp-index van 5 of meer, of als je LF CW-signalen begint te horen die een fladderende toon aannemen. EME Voor EME-operators is de declinatie van de maan op 26 oktober minimaal, dus zowel de lengte van het maanvenster als de piekhoogte zijn laag. Het apogeum was vroeg op vrijdag 24 oktober, dus de padverliezen nemen weer af. De ruis in de lucht op 144 MHz neemt in het weekend toe en bereikt vandaag, 26 oktober, ongeveer 3300 K, waarna deze gestaag daalt tot een laag niveau op de volgende vrijdag.

Deze week in Propagatienieuws:

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

 

HF

Begin vorige week werden twee coronale massa-uitbarstingen (CME’s) aangekondigd, die op 3 en 4 oktober de zon hadden verlaten. Ofwel waren ze te zwak, ofwel misten ze de aarde – in ieder geval bleef de gevreesde magnetische storm uit. Zo kon de ionosfeer zich enigszins herstellen; de magnetisch meest onrustige dagen waren dinsdag en woensdag met Kp-waarden rond de 4. Verder was afgelopen week niet bijzonder: de zonneflux daalde van 170 (afgelopen vrijdag) naar 120, zodat de HF-banden weinig verrassends te bieden hadden. Vooral de 10-meterband werd getroffen; hier kwamen in de late namiddag alleen stations uit Noord-Amerika door.

HF-vooruitzichten

Ook dit weekend moeten we rekening houden met een zwakke zonneflux en een kleinere magnetische storm. De NOAA schat de kans op een M-flare nu op slechts ongeveer 15 % en die op een X-flare op ongeveer 1 %. De geomagnetische activiteit verloopt in het weekend aanvankelijk rustig met af en toe onrustige periodes (Kp 2-3), neemt dan toe en wordt onrustig tot actief (Kp 3-4), met mogelijke G1/kleine stormen (Kp 5), vooral op zondag.

De dagen daarna is de situatie rustiger. De zonneflux zou weer kunnen stijgen tot waarden rond 140, de geomagnetische activiteit blijft overwegend rustig (Kp 2), met af en toe een onrustige fase (Kp 3). Hooguit in de nacht van maandag op dinsdag is er een kortstondige toename van de zonnewindsnelheid te verwachten. Op de rustige dagen zal de MUF variëren tussen circa 11 MHz in de nacht tot ruim 30 MHz overdag.

De instrumenten voor het meten van zonnewind en plasmamolens zijn echter beperkt, waardoor voorspellingen vaak onnauwkeurig zijn. Dit is te vergelijken met een orkaan die alleen met een enkele windmeter wordt waargenomen: er wordt een verandering geregistreerd, maar het is moeilijk in te schatten hoe sterk de storm werkelijk is. Tot nu toe meten ruimtesondes de zonnewind doorgaans slechts op één enkel punt tussen de aarde en de zon. Als een stormfront dit meetpunt niet raakt, blijft het in eerste instantie onopgemerkt – totdat het de aarde bereikt. Grote plasmawolken kunnen meer dan 50 miljoen kilometer groot zijn. Chip Manchester, professor aan de Universiteit van Michigan, en zijn team stellen daarom een nieuw concept voor: SWIFT – Space Weather Investigation Frontier. Er zijn vier sondes gepland, die in een piramidevormige opstelling op een onderlinge afstand van ongeveer 200.000 kilometer van elkaar moeten komen te staan. Drie daarvan zouden op een vlak tussen de aarde en de zon vliegen, het vierde ruimtevaartuig – het zogenaamde Hub-Spacecraft – zou verder naar buiten staan en rechtstreeks op de zon gericht zijn. Op die manier zouden de satellieten de zonnewind vanuit meerdere hoeken kunnen registreren [  https://www.ingenieur.de/technik/fachbereiche/raumfahrt/plasma-tornados-aus-der-sonne-unterschaetzte-gefahr-fuer-die-erde/ ]  Totdat een dergelijk systeem is gerealiseerd, blijven de voorspellingen onder andere gebaseerd op gegevens van de Amerikaanse weerdienst NOAA.

Ondanks de sluiting van de Amerikaanse overheid blijven deze diensten beschikbaar, omdat ze nodig zijn voor de bescherming van levens en eigendommen, zo maakte de NOAA vorige week bekend. De website swpc.noaa.gov wordt tijdens de sluiting nog steeds bijgewerkt en onderhouden.

 

VHF en hoger

Tropo, regenscatter

De komende week wordt gedomineerd door een stabiel hogedrukgebied boven het Verenigd Koninkrijk. Hierdoor tonen de kaarten van dxinfocentre.com gedurende een langer periode uitgebreide gebieden met verhoogde tot sterke tropo waar we deels ook vanuit ons land van kunnen profiteren. Regenscatter is voorlopig niet waarschijnlijk.

Het is waarschijnlijk de moeite waard om een paar basisregels over troposferisch werken te noemen. Ten eerste kunnen grote gebieden met hoge druk wijdverspreide opstijgingsomstandigheden veroorzaken als gevolg van de sterkte van de verhoogde temperatuurinversie op 1 tot 1,5 km boven de grond. Hoe langer de hogedruk aanhoudt, hoe lager deze daalt, waardoor de maximale afstand over het centrum van de hogedruk wordt beperkt. Probeer rond de rand te zenden in plaats van over het centrum. Ten tweede kunnen er ‘s nachts of bij mistige omstandigheden temperatuurinversies aan het aardoppervlak optreden, die voor tijdelijke verbeteringen zorgen. Ten derde is de aanwezigheid van mist of wolkenlagen, die een beter vochtcontrast en betere ductingvooruitzichten bieden, een aanwijzing voor een goede ‘radio’-temperatuurinversie. Nog een laatste punt. Probeer andere modi zoals SSB of CW in plaats van vast te houden aan repeaters, die erg druk kunnen worden in liftomstandigheden.

Sporadische-E, meteorscatter en Aurora

Oktober heeft meestal relatief hoge aantallen sporadische meteoren en een redelijk goede meteorenregen. De Orioniden zullen voor redelijke aantallen zorgen, hoewel niet zo goed als enkele jaren geleden. De ZHR (het aantal zichtbare meteoren per uur bij optimale condities) zal naar verwachting ongeveer 20 per uur bedragen, met een piek op 21 oktober. 

Recente terugkomsten (2006-2009) werden gekenmerkt door sterke meteorenactiviteit (ZHR tot 70 hr-1 op 2 of 3 opeenvolgende data), terwijl gegevens uit 1984-2001 aangeven dat de hoogste gemiddelde ZHR varieert van 14 tot 31 hr-1. Sinds 2002 is in radargegevens een periodiciteit van 12 jaar in sterkere terugkeerwaarden als gevolg van de invloed van Jupiter gevonden, maar niet in visuele gegevens. Voor 2020-2022 werd een hogere activiteit voorspeld als gevolg van een vermoedelijke cyclus, maar de gemiddelde maximale ZHR in de jaren 2012-2020 lag tussen 20 en 30 hr-1. Orioniden zorgen vaak voor verschillende kleinere maxima, waardoor de meteorenactiviteit gedurende meerdere opeenvolgende dagen rond de hoofdpiek ongeveer constant blijft. Merk op dat in 1993 en 1998 op 17-18 oktober vanuit Europa een submaximum werd waargenomen dat ongeveer even sterk was als de hoofdpiek.

Op 8 oktober lieten de Sporadic-E-grafieken op propquest.co.uk zien dat er af en toe pieken waren geweest tot ongeveer 5 MHz. Dit kan de 10m-band wat levendiger maken als we er nog meer krijgen. Er zijn een paar zwakke aurora-verschijnselen geweest, maar niets bijzonders.

 

EME

Voor EME-operators neemt de declinatie van de maan nog steeds toe en bereikt zondag de 12e, zijn hoogtepunt, dus de lange maanvensters en hoge piekhoogte blijven aanhouden. De padverliezen nemen weer toe na het perigeum op de 8e. De 144 MHz-luchtruis zal de komende week matig tot laag zijn.

Let op: Tijdens het JOTA weekend zal ook Camras op 70 cm de ontvangen EME signalen streamen op het internet.

 

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre ,  darc.de/der-club/referate/hf/ , Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk,  swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.