Propagatienieuws – 31 mei 2025

Deze week in Propagatienieuws:

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF update 2115 UTC

De afgelopen week begon met een wat onrustige aardmagnetische activiteit. In de vroege uren van donderdag 29 mei kwam er een zonnewind uit een krachtig coronaal gat met negatieve polariteit aan, wat een magnetische storm van klasse G3 veroorzaakte. Maar daar zat waarschijnlijk een CIR achter, een co-roterende interactieregio. Dergelijke CIR’s zijn gebieden tussen snelle en langzame zonnewindstromen – een schokgolf die stormen en poollichten kan veroorzaken. Deze storm benadeelde de propagatie de hele donderdag en pas op vrijdag kon men zien hoe de MUF-waarden zich langzaam herstelden.HF-vooruitzichten

Ook de zonneactiviteit nam weer toe van slechts 122 naar 157 op zaterdag. Op zaterdag 31 mei rond 0010 UT, verraste de zonnevlekregio AR4100 met een krachtige M8.2-flare en een geschatte snelheid van maar liefst 1938 km/s. Bovendien werd een halo-CME in de richting van de aarde gedetecteerd, die over twee tot drie dagen bij ons zal aankomen. Het aardmagnetisch veld zal dus in de komende dagen niet echt tot rust komen. Zondagavond wordt waarschijnlijk de drempel van een zware storm G4 bereikt met een Kp van 7,6. Pas op dinsdag zal de Kp weer richting 5 zijn gedaald. De zonneactiviteit belooft daarentegen weinig veranderingen (M 50%, X 10%, proton 10%). Daardoor zijn er in ieder geval in het weekend nog redelijk wat DX-kansen.De tot nu toe nog aanhoudende sterke zonnewinden van het coronale gat CH52- zullen vanaf maandag merkbaar afnemen, zodat het aardmagnetisme halverwege de week weer wat rustiger zou moeten worden. Tenzij de twee actieve en momenteel groeiende regio’s AR4100 en AR4104 nog een paar krachtige flares produceren. DX zal vooral plaatsvinden op de banden 20, 17 en 15 meter. Sporadische E-openingen zijn inmiddels regelmatig waarneembaar op 10 en 6 meter.Aangezien “Propquest” met het dagverloop van de MUF, gemeten in Dourbes (België), momenteel herhaaldelijk niet beschikbaar lijkt te zijn, is de Juliusruh MUF Monitor van het Leibniz-Institut für Atmosphärenphysik een alternatief: https://www.ionosonde.iap-kborn.de/actuellz.htm#muf

Tip DF5JL: wie eens fascinerende bewegende beelden van coronale regen wil zien, een team van het National Solar Observatory (NSO) heeft met behulp van een speciale techniek de meest gedetailleerde beelden van de zonnecorona tot nu toe gemaakt en een aantal daarvan nu gepubliceerd. Verschillende korte video’s tonen complexe structuren in voortdurende beweging, waaronder de zogenaamde coronale regen. Deze ontstaat wanneer heet plasma in de zonnecorona afkoelt en dichter wordt. Net als regendruppels op aarde wordt deze “zonne-regen” door de zwaartekracht naar het oppervlak getrokken. Omdat het plasma elektrisch geladen is, volgt het de magnetische veldlijnen, die enorme bogen/lussen vormen, in plaats van in een rechte lijn te vallen. Geïnteresseerden kunnen dit allemaal bekijken op deze Engelstalige pagina: https://nso.edu/press-release/new-adaptive-optics-shows-stunning-details-of-our-stars-atmosphere/

VHF en hoger

Tropo, regenscatter

In de komende dagen nestelt zich een lagedrukgebied tussen Schotland en IJsland. Hierdoor ontstaan boven Frankrijk langs het kanaal wat gebieden met gematigde condities. Vooral zaterdag 31 heeft kansen voor regenscatter vanwege de langstrekkende onweersbuien.Sporadische-E, meteorscatter en Aurora

Juni staat bekend om de terugkeer van drie opmerkelijke daglichtregens. De grote regenbuien Arietiden en ζ-Perseïden, die in 2025 respectievelijk op 7 juni en 9 juni hun hoogtepunt bereiken, worden beide gekenmerkt door een breed maximum (met mogelijke submaxima) en een hoge ZHR-waarde, waardoor de eerste helft van juni een van de beste periodes van het jaar is voor meteorscatter-Dxing bij daglicht. Merk op dat de twee maxima de neiging hebben om in elkaar over te lopen, en er zijn aanwijzingen dat deze twee maxima van de junimeteorenregen nu elk tot een dag later plaatsvinden dan hierboven aangegeven.Voor beide meteorenregens stijgt de stralingspunt boven de horizon in de late nacht en bereikt zijn hoogtepunt in de late ochtend aan de Europese hemel; in Centraal-Europa (en lagere breedtegraden) is de stralingshoogte rond het middaguur zelfs te hoog, waardoor de radio-efficiëntie afneemt. Voor beide meteorenregens gaat de stralingspunt in de late namiddag onder. Voor waarnemers in Centraal-Europa is de beste geometrische efficiëntie te vinden in de vroege ochtend (met een voorkeur voor N-NO en Z-ZW richtingen) en in de vroege namiddag (met een voorkeur voor N-NW en Z-ZO richtingen). Zelfs de β-Tauriden overdag, met een piek op 28 juni, worden gekenmerkt door een vrij goede ZHR. Het is misschien ook de moeite waard om de June Bootids te bekijken, die in 1998 (ZHR tot 100 hr-1 gedurende meer dan een halve dag) en 2004 (ZHR tot 50 hr-1 met een vergelijkbare duur) voor onverwachte activiteit zorgden.
De recente geomagnetische storm heeft op 28 en 29 mei een aantal aurora meldingen opgeleverd. Door de zeer hoge snelheid van de flare van zaterdagochtend is het van belang om de Kp index dit weekend goed in de gaten te houden. Zondagavond en maandag wordt een zware geomagnetische storm verwacht met een goede kans op aurora. De kans is aanwezig dat NOAA extra meldingen zal publiceren op de website www.swpc.noaa.govDe vooruitzichten voor sporadische E komen rond deze tijd vaak tot leven. Zo waren er op 30 mei in Newfoundland omroepstations uit zuid Spanje te horen via twee Es- hops. [ https://ei7gl.blogspot.com/2025/05/4000km-trans-atlantic-opening-on-88-108.html ]Dit is deels te danken aan de meteorieten en het feit dat de getijdenwinden in de E-regio hun zomerpatroon aannemen. De lange poolnachten betekenen dat de lagedrukweerpatronen ook invloed beginnen te hebben op de noordelijke poolroutes naar China en Japan via Noord-Rusland, met hun mogelijke weersinvloeden, zoals straalstromen.

EME

De EME-padverliezen nemen weer toe. De maanvensters worden korter en de piekhoogte daalt naarmate de maandeclinatie op woensdag 4 juni weer negatief wordt. De ruis in de lucht op 144 MHz is laag en blijft laag naarmate de week vordert.

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre ,  darc.de/der-club/referate/hf/ , Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk,  swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.