HF
Woensdag werd al duidelijk dat de komende dagen opmerkelijk zouden worden. De zon stuurde die dag een coronale massa-uitbarsting (CME) richting de aarde. De uitbarsting met een kracht van M7,5 uit de zonnevlekkengroep AR4274 had een duidelijke, op de aarde gerichte component. Bovendien toonden de modellen van de radio-weersanalisten aan dat er in de twee daaropvolgende dagen (donderdag/vrijdag) in totaal drie CME’s de aarde zouden kunnen raken of schampen. Halverwege de week werd daarom al duidelijk dat er van 6 tot 8 november sterke geomagnetische stormen van klasse G3 (Kp7) mogelijk waren.
En zo gebeurde het ook: al vroeg op donderdag woedde een krachtige geomagnetische storm van klasse G3 (Kp7). De maximaal bruikbare frequentie voor een sprongafstand van 3000 km (MUF3000) bereikte in Dourbes/België slechts 18 MHz – ongeveer 50 % van de waarde van de dag ervoor. Op vrijdag stegen de coronale zonnewinden tot topsnelheden van meer dan 750 km/s. In combinatie met CME-effecten ontstonden geomagnetische stormen van klasse G1–G2 (Kp5–6); de HF-propagatie werd ernstig verstoord, wat leidde tot radio-black-outs. Zelfs een enkele zware G4-storm leek mogelijk.
HF vooruitzichten
Na korte herstelfasen gaat de activiteit echter onverminderd door. De meteorologen verwachten voor het weekend opnieuw een sterke zonnewind uit een coronale gat, in combinatie met verdere CME-effecten die de gebeurtenissen zouden kunnen versterken. Geluk bij ongeluk: Het magneetveld Bz was tot nu toe overwegend positief (naar het noorden gericht), waardoor de effecten op de HF-propagatie enigszins werden getemperd.
Vooruitkijkend naar het begin van de week lijkt er in ieder geval sprake te zijn van een rustiger periode. Als er zich geen nieuwe coronale massa-uitbarstingen voordoen, kunnen we verwachten dat de huidige sterke winden langzaam zullen afnemen. De activiteit wordt in eerste instantie voorspeld als onstabiel tot licht stormachtig (G1), met hier en daar matige stormen (G2) en de mogelijkheid van G3, mochten er nog meer CME’s volgen. Er blijft echter een zeer kleine kans op een enkele zware G4-storm bestaan. Over het geheel genomen blijft de komst van verdere CME’s de komende dagen een gevaar.
Ook de huidige zonneactiviteit blijft verhoogd: er wordt matige tot hoge activiteit verwacht met incidentele M-flares (80 procent) en een aanhoudende kans op incidentele sterke X-flares (35 procent) — voornamelijk vanwege het complexe zonnevlekgebied AR4274 in het noordoosten van de zon. Interessant is dat de huidige zonneactiviteit zich bijna volledig op het noordelijk halfrond van de zon afspeelt. Gaan we dan naar een tweede piek in cyclus 25?
De eerste dagen ligt de zonneflux nog rond 170 maar kan daarna dalen naar 135-140. Zodra de storingen afnemen, kan de MUF3000 in de loop van de dag herfstachtige 30 MHz en meer bereiken. ’s Nachts is 10 MHz slechts een twijfelgeval; voor DX is 7 MHz ’s nachts het meest betrouwbaar, maar ook hier kunnen in de vroege ochtenduren bandopeningen optreden. De ervaring leert echter dat er in gestoorde situaties steeds weer buitengewone radiogolfverspreiding optreedt. Dus af en toe even kort naar de banden luisteren.
VHF en hoger
Voor de komende dagen liggen er geen hoge- of lagedrukgebieden in de buurt. Tropocondities zijn daardoor niet noemenswaardig. Wel kunnen de dagelijkse temperatuurvariaties tijdelijk wat oplevingen veroorzaken. Mogelijkheden voor regenscatter lijken momenteel ook beperk.
Meteorscatter lijkt interessanter te worden naarmate we halverwege november komen. De Leoniden, een van de belangrijkste meteorenregens op de kalender, bereikt zijn hoogtepunt net na komend weekend, op maandag 17 en dinsdag 18 november, dus we kunnen de komende week een toename in activiteit verwachten.
EME
Voor EME-operators is de declinatie van de maan dit weekend 9 november, op zijn hoogst, dus ook de lengte van het maanvenster en de piekhoogte zijn op hun grootst. De padverliezen nemen nu toe, aangezien we op 5 november het perigeum zijn gepasseerd. De ruis in de lucht op 144 MHz is laag en op zijn laagst in het midden van de week.
