Propagatienieuws – 10 jan 2026
HF
De relatief hoge zonneactiviteit aan het einde van het jaar (flux op 29 december was 196) is voorbij. De bovenste kortegolfbanden waren de afgelopen week nog grotendeels goed bruikbaar: de MUF lag de laatste tijd dagelijks rond de 35 MHz en het aardmagnetisch veld was na de korte uitbarsting op 2 januari vaak erg rustig (K-index 0-1); maar dat kwam vooral ten goede aan 80 m en 160 m, terwijl de omstandigheden op de hogere banden soms nogal matig waren.
Inmiddels is de zonneflux gedaald tot onder 120. Twee nieuw ontstane actieve gebieden zouden de daling moeten afremmen. De komende dagen worden zelfs nog drie grotere gebieden aan de oostrand van de zon verwacht – een daarvan veroorzaakte onlangs aan de achterkant een krachtige coronale massa-uitbarsting. Daardoor zullen de fluxwaarden in de loop van de komende week waarschijnlijk weer stijgen tot waarden rond de 145.
De coronale massa-uitbarsting die op 8 januari werd geregistreerd, zou in de vroege zondagochtend een licht effect kunnen hebben, d.w.z. leiden tot stormachtige intervallen (k-index van 5). In tegenstelling zonnevlammen rond actieve zonnevlekgebieden volgde deze CME uit een filament eruptie. Dit soort verschijnsel staat bekend als een hyderflare.
Voor het overige wordt verwacht dat de huidige zonnewind uit een coronaal gat en daarmee de magnetische onrust halverwege de week geleidelijk zal afnemen, voordat tegen het komende weekend een verdere toename wordt verwacht.
HF vooruitzichten
Voor de komende dagen zal de zonneflux (F10.7-index) tussen de 120 en 130 liggen. In de nacht van zaterdag op zondag 11 januari kan de Kp index oplopen tot 5. De 20 m-band opent op ongestoorde dagen rond 0700 UTC, de 15 m-band ongeveer 45 minuten later. ’s Ochtends is er vaak spreiding naar Oost-Azië en de Stille Oceaan, vooral over het lange pad. De 10 m-band zal waarschijnlijk vanaf ongeveer 08.30 UTC tot ongeveer 15.30 UTC matig bruikbaar zijn. 20 meter sluit na 18.00 UTC, in westelijke richting ongeveer een uur later. 30 meter sluit gedeeltelijk in de tweede helft van de nacht.
VHF en hoger
Zondag ontstaat een hogedrukgebied boven Duitsland dat later naar het zuidoosten zal wegtrekken. De wind draait dan en zal de vorst verdrijven. Het effect op VHF- en UHF- is beperkt, aangezien troposferische propagatie onwaarschijnlijk is, maar er is een aanzienlijke kans op regen- of sneeuwscatter voor GHz-operators. Het onstabiele weerpatroon blijft zorgen voor een verscheidenheid aan uitdagende weersomstandigheden met zware sneeuwval en regen, en soms ook harde wind. Het kenmerk van dergelijke patronen in januari is dat het tijdstip en het traject van de lagedrukgebieden cruciaal zijn voor de hoeveelheid regen en sneeuw.
Beste kans op aurora is voorlopig zondagochtend 11 januari met een Kp index van 5. Aangezien we ons echter tussen de piekperiodes van de herfst en de lente voor het noorderlicht bevinden, speelt dit waarschijnlijk geen grote rol deze keer.
Meteorscatter is de laatste tijd iets interessanter geweest vanwege de piek van de Quadrantiden-meteorenregen op 4 januari. De regen heeft een korte, intense piek, maar strekt zich uit over de periode van 28 december tot 12 januari. De volgende grote regen is pas in april, dus vanaf dit weekend tot eind april, wanneer de Lyriden plaatsvinden, is het weer terug naar random activiteit.
Tot slot nog een herinnering dat Sporadic-E midden in de winter wel degelijk voorkomt. Op 6 januari was er vroeg in de avond een mooie 6m-bandopening naar de Baltische staten, die later naar Oekraïne en de Balkan verschoof. Recente Quadrantiden-meteoren hebben mogelijk bijgedragen aan een aantal langlevende metaalionen, die kunnen worden gebundeld in dunne Sporadic-E-vlekken. Het is altijd de moeite waard om de Sporadic-E Layer Critical Frequency-waarden op de Propquest-grafieken te controleren op korte pieken in de paarse curve, wat een teken kan zijn van mogelijke interesse in Sporadic-E op de 10- en 6m-banden.
EME
Voor EME-operators is de declinatie van de maan weer negatief en zijn we voorbij het perigeum, waardoor het padverlies toeneemt en de lengte van het maanvenster en de piekhoogte afnemen. De ruis in de lucht op 144 MHz blijft laag, maar stijgt tot hoog op vrijdag 16 januari.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.
