Propagatienieuws – 21 maart 2026

/in /door

HF

Zoals eerder al werd verwacht, begon afgelopen week geomagnetisch stormachtig. De planetaire Kp-index steeg telkens tot 6 à 7 als gevolg van plasmawolken van drie coronale massa-uitbarstingen in combinatie met een verhoogde zonnewind. Daarvoor was de zonneactiviteit al sterk afgenomen: op vrijdag was de zonneschijf vrijwel leeg; er werd zelfs geen enkele C-vlam geregistreerd. Weinig zonneactiviteit bij sterke geomagnetische activiteit? Dat klinkt tegenstrijdig, maar is niet ongebruikelijk in de neergaande fase van de 11-jarige cyclus. Er treden minder actieve, complexe regio’s op, de activiteit wordt wisselvalliger.

Het stormachtige periode en de slechts langzaam afnemende onrust hebben duidelijke sporen achtergelaten in de ionosfeer. De 15-m-band opende zich tot dinsdag slechts zeer slecht; vanaf woensdag verbeterden de omstandigheden en pas op vrijdag waren er weer eerste openingen op de 10-m-band.

HF vooruitzichten

Aangezien de equinox nu voorbij is en de chemie van de ionosfeer zich snel aanpast aan de zomer, zullen openingen op de 10- en 12-meterband de komende maanden waarschijnlijk zeldzamer worden en pas in september weer betrouwbaarder beschikbaar zijn voor intercontinentaal DX. In de zomermaanden zijn er in ieder geval talrijke Sporadic-E-openingen te verwachten.

Terwijl het zonneoppervlak begin deze week nog vrijwel kaal was, waren er op zaterdagochtend aan de naar de aarde gerichte kant van de zon tot acht zonnevlekgebieden te zien.

Vanwege de relatief eenvoudige structuur blijft de zonneactiviteit over het algemeen laag; af en toe zijn er echter nog steeds uitbarstingen van röntgenstraling van M-klasse M mogelijk.

De huidige fase relatief kort na het hoogtepunt van de 11-jarige cyclus, maakt een betrouwbare voorspelling op middellange termijn van de radio-weersomstandigheden moeilijk. De zonneflux zal volgende week waarschijnlijk rond de 150 liggen, met een bandbreedte van 130 tot 170. Een klein coronaal gat zal van zondag tot dinsdag voor enige onrust in het aardmagnetisch veld zorgen; daarna is over het algemeen rustigere geomagnetische activiteit te verwachten (Kp 2 tot 4), maar korte actieve fasen blijven mogelijk.

Alle banden gaan open, 10 en 12 meter echter slechts af en toe. De 20 meter blijft af en toe alweer tot middernacht lokale tijd open; in de nacht mag op de magnetisch rustigere dagen continu met de 30-m-band worden gerekend. 40/60/80 meter zijn sterk afhankelijk van de geomagnetische activiteit; hoe lager de Kp-index, hoe beter het is voor DX-verkeer. 40m zal tussen circa 7 en 20 uur UTC bruikbaar zijn voor verbindingen binnen Nederland.

Dit weekend, van 28 op 29 maart 2026, worden de klokken om 02:00 uur CET een uur vooruit gezet naar 03:00 uur CEST, om de zomertijd in te voeren. In de VS heeft de omschakeling al plaatsgevonden. De VS zetten de klokken traditioneel op de tweede zondag van maart vooruit. Dat betekent dat het tijdsverschil tussen Europa en de VS de afgelopen drie weken tijdelijk een uur kleiner was dan normaal. Vanaf zondag keert dit weer terug naar het normale niveau. Overigens: UTC-klokken zijn vrijgesteld van de omschakeling 😉

VHF en hoger

In de komende dagen bepaalt een sterk hogedrukgebied ten noordwesten van Spanje het weerbeeld. In onze regio levert dit voorlopig nog geen noemenswaardige tropo op. Ook is de afstand te groot om neerslag uit de buurt te houden, zodat er wel wat kansen zijn op regenscatter. Het risico op onweer is in de eerste week van april dit jaar verhoogd, waarbij het gaat om het typische, wisselvallige aprilweer niet om klassieke zomerse onweersbuien.

De lente is altijd een goed moment om Aurora’s in de gaten te houden, aangezien geomagnetische verstoringen rond de equinox vaker voorkomen. Van 22 tot 24 maart was de Kp index regelmatig 6 tot 7 en daarmee een goede periode voor aurora verbindingen. De Kp-index, die de toestand van het aardmagnetisch veld weergeeft, is een bruikbare indicator voor aurora. Onthoud dus dat zodra de Kp-index boven de 5 komt, het de moeite waard is om de banden in de gaten te houden op tekenen van fladderende of schorre signalen.

Meteorscatter moet het voorlopig nog hebben van willekeurige activiteit. Nu we april ingaan, komen we dichter bij de volgende belangrijke meteorenregen, de Lyriden tegen het einde van de maand.

Sporadic-E bevindt zich momenteel in een rustfase, dus we verwachten niet dat dit de komende maand veel in de rapporten zal voorkomen. Mocht je echter de behoefte voelen om dit te controleren, gebruik dan de uitgebreide 10m-bakens verspreid over Europa om de toestand van de bovenste HF-banden te bekijken op vroege tekenen van Sporadic-E-propagatie.

EME

Afgelopen week was een drukke week voor EME, met de 5,7 GHz-activiteit op Dubus en de CY0- en T7-DXpedities die door velen werden gewerkt. De declinatie van de maan begint het weekend hoog, maar daalt op dinsdag tot een negatieve waarde, terwijl de signaalverliezen blijven toenemen in de aanloop naar het apogeum op dinsdag 7 april. De ruis op 144 MHz is de hele week laag.

 


Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom PC5D. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit het wekelijkse Propagation News van de Britse radioamateurvereniging RSGB, dxinfocentre, darc.de/der-club/referate/hf/, Make More Miles on VHF, metoffice.gov.uk, swpc.noaa.gov, www.solarham.net en poollicht.be.